Organik Bahçecilik İlkeleri

Balkonunuzdaki üç saksıdan da, arka bahçedeki beş metrekarelik sebze yatağından da kimyasal kullanmadan ürün alabilirsiniz. Organik bahçecilik bir sertifika meselesi değil, evde uygulanabilir birkaç alışkanlığın toplamıdır. Aşağıda, yeni başlayan birinin aklına ilk gelen soruları sırayla ele alıyoruz.

Organik bahçecilik tam olarak ne demek?

En sade tanımıyla: toprağı beslersiniz, toprak bitkiyi besler. Sentetik gübre ve tarım ilacı yerine kompost, malç, ekim nöbeti ve doğal düşmanlarla çalışırsınız. Yani organik tarım kimyasal yok ilkesi, "hiçbir şey yapma" değil, "kimyasalın yaptığı işi doğal yollarla yaptır" anlamına gelir.

Peki kimyasalsız gerçekten verim alınır mı?

İlk yıl biraz daha düşük, sonraki yıllarda daha istikrarlı bir verim beklemek gerçekçidir. Kimyasal gübre bitkiyi hızla şişirir ama toprağın canlılığını artırmaz. Kompostla beslenen bir toprak ise her sezon biraz daha iyi su tutar, biraz daha az hastalık taşır. Sabır burada teknik bir gerekliliktir.

Adım adım nasıl kurulur?

1. Toprağınızı tanıyın. Bir avuç nemli toprağı sıkın. Elinizde topak gibi kalıyor ve dağılmıyorsa killi, hemen dağılıyorsa kumlu demektir. İdeal olan, sıkınca şekil alan ama dokununca ufalanan yapıdır. Doğru toprak seçimi konusunu ayrıntılı işleyen sayfaya göz atmanız, buradaki her adımı kolaylaştırır.

2. Kompostu ilk günden başlatın. Organik bahçenin gübre deposu mutfağınızdır. Sebze kabukları, kahve telvesi, yumurta kabuğu, kuru yaprak ve karton parçaları… Kural basit: yeşil (nemli, azotlu) malzemeye karşılık iki-üç kat kahverengi (kuru, karbonlu) malzeme. Balkonda yaşıyorsanız kapalı kova tipi bir kompostör ya da solucan gübresi kutusu iş görür.

3. Toprağı örtün, yani malçlayın. Çıplak toprak, yabani ot tohumları için açık davetiyedir. Bitkilerin dibine 3-5 santim kalınlığında kuru yaprak, saman veya biçilmiş çim serin. Malç suyu tutar, sıcaklık dalgalanmasını azaltır, çürüdükçe toprağa organik madde katar. Sulama sıklığınızın nasıl düştüğünü ikinci haftada fark edersiniz.

4. Doğru bitkiyi doğru zamanda ekin. Mevsimine uygun ekilen bitki daha az hastalanır, daha az müdahale ister. Domatesi soğuk toprağa dikerseniz zayıf kalır ve ilk mantar hastalığında teslim olur. Ekim takvimine bakmak, ilaç kullanmamanın en ucuz yoludur.

5. Karışık ekim yapın. Tek tür sıra sıra dizildiğinde zararlı için bir büfe kurmuş olursunuz. Domatesin yanına fesleğen, lahananın yanına nane, sebze yatağının kenarına kadife çiçeği ekin. Kokulu bitkiler zararlıların yönünü şaşırtır; çiçekler ise arı ve uğur böceği çeker.

6. Zararlıyla değil, dengeyle uğraşın. Yaprak bitini gördüğünüzde ilk refleks püskürtmek olmasın. Birkaç gün bekleyin; uğur böceği ve altın gözlü böcek genellikle işi devralır. Yoğunlaşırsa basınçlı suyla yıkayın, gerekirse arap sabunu çözeltisi (1 litre suya 1 tatlı kaşığı) uygulayın. Yaprakların altını kontrol etmeyi ve hastalık belirtilerini tanımayı öğrenmek, her spreyden değerlidir.

7. Ekim nöbeti tutun. Aynı yere üst üste aynı familyayı ekmeyin. Domates-biber-patlıcan aynı ailedendir; bu yatağa ertesi yıl baklagil (fasulye, bezelye) ekin. Baklagiller toprağa azot bırakır, sonraki yıl yapraklı sebzeler bundan yararlanır.

8. Kendi tohumunuzu ayırın. Atalık (hibrit olmayan) çeşitlerden alacağınız tohum, birkaç sezon sonra bahçenizin koşullarına uyum sağlar. Tohumdan yetiştirme, organik döngüyü tamamlayan halkadır.

Sık yapılan hatalar

• "Doğal olan zararsızdır" sanmak. Nikotin çayı, aşırı dozda sabun ya da konsantre sirke faydalı böcekleri de öldürür, yaprakları yakar. Doğal olması dozsuz kullanılabileceği anlamına gelmez.
• Çiğ mutfak atığını doğrudan toprağa gömmek. Kompostlanmadan gömülen atık çürürken toprağın azotunu çeker ve sinek toplar. Önce olgunlaşsın, sonra toprağa girsin.
• Olgunlaşmamış gübre kullanmak. Taze hayvan gübresi kökleri yakar ve yabani ot tohumu taşır. En az birkaç ay yanmış, koyu renkli, toprak kokan gübre kullanın.
• Aşırı sulama. Yeni başlayanların en yaygın hatası. Kök bölgesi sürekli ıslak kalırsa kök çürüklüğü ve mantar kaçınılmazdır. Parmağınızı 3-4 santim daldırın; kuruysa sulayın.
• Sabahın erken saati yerine akşam üstü yapraktan sulamak. Gece boyu ıslak kalan yaprak, mantar hastalıkları için ideal ortamdır. Suyu toprağa, sabah verin.
• Her yabani otu düşman görmek. Bazıları toprağı örter, bazıları faydalı böcek barındırır. Sadece bitkinizle su ve ışık için yarışanları alın.
• Tek seferde çok büyük alan açmak. Bakılamayan bahçe hastalanır. İki metrekareyle başlayıp büyütmek her zaman daha iyi sonuç verir; kolay bitkilerle başlamak da öyle.

Hızlı karşılaştırma