Apartmanda Balkon Bahçesi Kurma
Üç metrekarelik bir balkonda gerçekten bahçe olur mu? Olur — ama "bahçe" kelimesinden beklentinizi biraz değiştirmek gerekir. Toprağa değil kaba ekersiniz, sıraya değil rafa dizersiniz, güneşi seçmezsiniz, güneşin size verdiğiyle çalışırsınız. Aşağıda balkon bahçesi nasıl yapılır sorusunu, yeni başlayan birinin aklına gelen sırayla ele alıyoruz.
Önce Şu Soruya Cevap Verin: Balkonunuz Ne Kadar Güneş Alıyor?
Her şeyin başı bu. Bitki listesi yapmadan, saksı almadan önce bir gün boyunca balkonunuzu izleyin. Sabah 9'da, öğlen 12'de, öğleden sonra 15'te ve 17'de güneş nerede?
- Günde 6 saatten fazla direkt güneş: Domates, biber, patlıcan, fesleğen, kekik, biberiye rahatça yetişir.
- 3-6 saat güneş: Marul, roka, ıspanak, maydanoz, nane, çilek iyi sonuç verir.
- 3 saatten az / sadece yansıyan ışık: Sebzede zorlanırsınız. Yeşilliklerin bir kısmı, bazı iç mekân bitkileri ve gölge seven süs bitkileri tercih edin.
Kuzeye bakan balkonda hiç mi bir şey olmaz? Olur, ama meyve veren bitkiler yerine yaprağını yediğiniz bitkilere yönelin. Yaprak, meyveden daha az ışıkla idare eder.
Adım Adım Balkon Bahçesi Kurulumu
-
Alanı ölçün ve dikey düşünün. Zemin metrekareniz azdır ama duvarınız var. Korkuluğa asılan uzun kaplar, duvara monte raflar, üst üste binen kademeli saksı standları alanı ikiye üçe katlar. Bir kroki çizin: hangi kap nereye gelecek, kapı önü boş kalıyor mu, çamaşır asacak yer duruyor mu? Bu planlama kısmını atlayanlar üç ay sonra saksıları taşımak zorunda kalıyor.
-
Taşıma kapasitesini hesaba katın. Islak toprak ağırdır. 40 litrelik bir kap sulandığında 40-50 kiloya ulaşabilir. Ağır kapları balkonun duvara yakın kısmına yerleştirin, korkuluk kenarına yığmayın. Plastik ve fiber kaplar seramikten çok daha hafiftir.
-
Kabı bitkiye göre seçin. Sık yapılan ilk hata kabı küçük almak. Kaba bir ölçü: yeşillikler için 15-20 cm derinlik, fesleğen-maydanoz için 20 cm, biber için 25-30 cm, domates için en az 30-40 cm derinlik ve 20 litre hacim. Drenaj deliği şart. Deliksiz dekoratif kap alacaksanız, içine deliği olan bir saksı yerleştirin.
-
Doğru harcı hazırlayın. Bahçeden aldığınız toprağı saksıya koymayın; sıkışır, hava almaz, kök çürütür. Saksı için hafif ve gözenekli bir karışım gerekir: torf/hindistan cevizi lifi ağırlıklı hazır saksı harcına bir miktar perlit ve elenmiş organik gübre ya da kompost ekleyin. Toprak seçimi konusundaki ayrıntıları anlatan rehberi okumak, ilk yılın yarısını kurtarır. Evde kompost yapıyorsanız harcın beslenme kısmını büyük ölçüde çözmüş olursunuz.
-
Kolay bitkilerle başlayın. İlk sezon iddialı olmayın. Roka, marul, nane, fesleğen, maydanoz, kekik, çeri domates — bunlar affedici bitkiler. Fideyle mi tohumla mı? Yeşillikler ve roka tohumdan kolayca çıkar; domates ve biberde fide almak yeni başlayan için daha güvenli. Tohumdan yetiştirme merakınız varsa yeşilliklerde deneyin, riski düşük.
-
Sulama düzenini kurun. Balkonda saksı toprağı, bahçe toprağından çok daha hızlı kurur; rüzgâr ve beton yansıması suyu çeker. Kural: parmağınızı 2-3 cm daldırın, kuruysa sulayın. Alt tabaktan su taşana kadar bolca sulayın, sonra tabakta biriken suyu dökün. Yazın sabah erken ya da akşamüstü sulayın; öğlen güneşinde sulamak yaprak yakar ve su buharlaşıp gider. Uzun süre evde olmayacaksanız fitilli sulama düzeni ya da su tutan malç (kıyılmış saman, hindistan cevizi lifi) işinizi görür.
-
Besleme takvimi yapın. Saksıda besin sınırlıdır ve her sulamada bir kısmı akıp gider. Yaprak sebzelerde 2-3 haftada bir azot ağırlıklı sıvı gübre, meyve veren bitkilerde çiçeklenmeye geçince potasyum içeriği yüksek gübre uygun olur. Az ama düzenli verin; tek seferde bol gübre kökü yakar.
-
Rüzgâr ve sıcak için önlem alın. Yüksek katlarda asıl düşman rüzgârdır. Korkuluğa takılan hasır, kamış paravan ya da bitkileri kümeleyerek birbirini korumak fark yaratır. Güney balkonlarında yaz ortasında gölge filesi, saksı toprağının 40 dereceye çıkmasını engeller.
-
Haftada bir kontrol edin. Yaprak altlarına bakın. Yapış yapış bir tabaka, kıvrılmış uç yapraklar ya da minik beyaz sinekler varsa erken müdahale şansınız var. Balkon bahçesinin avantajı da bu: her bitkiye elle ulaşabilirsiniz.
Sık Yapılan Hatalar
| Hata | Neden sorun | Ne yapmalı |
|---|---|---|
| Aşırı sulama | Kök havasız kalır, çürür; belirtisi kuraklığa benzer, sararma olur | Toprağı parmakla kontrol et, tabakta su bırakma |
| Deliksiz kap | Fazla su dipte birikir | Delik aç ya da iç saksı kullan |
| Küçük saksı | Kök sıkışır, bitki bodur kalır, meyve tutmaz | Bitkinin isteğine göre hacim seç |
| Bahçe toprağı kullanmak | Sıkışır, ağırlaşır, zararlı taşır | Saksı harcı + perlit karışımı |
| Balkonu tek tip kabul etmek | Gölge köşeye domates dikilir, ürün alınmaz | Güneş haritası çıkar, bitkiyi |